Già Kiểu Nào Thì Tốt?

Già Kiểu Nào Thì Tốt?

Bs Đỗ Hồng Ngọc

Gia-hp-2Có nhiều kiểu già bởi già tuy là một vấn đề sinh học nhưng trước hết là một vấn đề văn hóa. Về sinh học, người ta có thể “đo già” bằng nhiếu cách, như đo mức tăng huyết áp, khả năng điều tiết của thủy tinh thể, khả năng nghe v.v… Ta biết mạch máu giống như cái ống dẫn nước bằng cao su, dùng càng lâu càng khô cứng, không dẻo dai như lúc mới, huyết áp cũng vậy, càng có tuổi, mạch máu càng căng giòn, huyết áp tăng dần lên và do đó cũng dễ vỡ. Thủy tinh thể ở mắt như một cái ống kính của máy hình nhưng co giãn được để điều tiết nhìn gần nhìn xa. Khi có tuổi, độ co giãn không còn linh hoạt nữa, đơ cứng và vì thế phải mang “kính già” điều chỉnh mỗi khi cần đọc sách báo…

Thế nhưng như đã nói, già trước hết là một vấn đề văn hóa. Có nền văn hoá người ta ham già, mong già; có nền văn hóa người ta sợ già, trốn già! Ở Đông phương ngày trước, với nền văn minh lúa nước, vẫn còn rất tôn trọng tuổi già: “kính lão đắc thọ”, “già làng”, “lão làng”, ở đó người ta thích già sớm, có khi phải sắm vai… già, tằng hắng ho hen vài tiếng cho tụi nhỏ nó nể nang; trái lại, ở Tây phương người ta tôn trọng tuổi trẻ, sức mạnh, nhan sắc, nên người ta che giấu tuổi già, luôn sắm vai… trẻ để không bị coi thường. Cái gì quá đáng cũng trở nên lố bịch. Chưa già mà làm bộ già đã khó coi mà quá già lại làm bộ trẻ thì càng lố bịch! Tiếng Việt ta hay lắm, có già cả, già khú, già khú đế, già dê, già dịch, già không nên nết… đủ thứ!

Phim ảnh, tiểu thuyết, kịch nghệ, ngay cả truyện cổ, truyện cười bên Tây… hễ có một ông già thì thường là người biển lận, bủn xỉn, còn nếu là một bà già thì thường là mụ phù thủy độc ác gớm ghiếc. Ta thì ngược lại, Phúc Lộc Thọ râu tóc bạc phơ, cháu con đầy đàn, tượng trưng cho hạnh phúc. Ông Bụt, ông Tiên trong cổ tích luôn là một ông già phúc hậu nhân từ, bà Tiên thì hiền lành, xinh đẹp, hiện ra giúp đỡ mọi người!

Gia-hp-300x165Trong một thế giới “toàn cầu hoá” như hiện nay thì sự phân biệt già Tây và già Ta không còn rạch ròi rõ nét như xưa. Người ta quan tâm đến Chất lượng cuộc sống (Quality of life) của người già nói chung: đó là “những cảm nhận của các cá nhân về cuộc sống của họ trong bối cảnh văn hóa và các hệ thống giá trị mà họ đang sống, liên quan đến các mục đích, nguyện vọng, tiêu chuẩn và các mối quan tâm của họ” (Tổ chức Y tế Thế giới).

Một bà cụ già “nhà quê” sống vui với cánh đồng lúa mênh mông của mình, với dòng sông xanh mát, cá kho tộ, tô canh chua, bông bí chấm kho quẹt khi bị con cái – nay là đại gia ở thành phố lớn – tỏ lòng hiếu thảo mang về thành phố nhét vào phòng máy lạnh, ăn uống toàn cao lương mỹ vị chắc chắn sẽ rất buồn khổ chỉ muốn thoát đi!

Trong bảng đánh giá chất lượng cuộc sống có câu hỏi: “Tự nhìn nhận bản thân mình thế nào? Có hài lòng với dáng vẻ bên ngoài của mình không?” là những chỉ số quan trọng. Cha mẹ già còn khỏe, có thể “tự lập” được nhưng con cháu… quá chiều chuộng, quá hiếu thảo đút từng món ăn, nâng từng bước đi, bắt khám bệnh liên tục sẽ… làm cho kiệt quệ nhanh. Bỏ bê thì đáng trách mà cung phụng bảo bọc quá cũng làm… hư mấy cụ.

BS Đỗ Hồng Ngọc